وقتی روتر میکروتیک بالا نمی‌آید یا رمز آن از دست رفته است، Netinstall تنها راه بازگشت به نقطه صفر است. این راهنما نسخه لینوکسی آن را قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهد.
- Netinstall سیستم‌عامل RouterOS را از طریق شبکه و بدون هیچ فایل روی دستگاه نصب می‌کند.
- شرط اصلی موفقیت: رایانه و روتر در یک محدوده شبکه و روی یک سوییچ یا کابل مستقیم باشند.
- در لینوکس، ابزار خط فرمان netinstall-cli همان کار نسخه ویندوزی را انجام می‌دهد.
- دستگاه باید در حالت بوت شبکه قرار بگیرد؛ معمولاً با نگه‌داشتن کلید Reset هنگام روشن شدن.
Netinstall چیست و چه زمانی سراغ آن می‌رویم؟
Netinstall مجموعه‌ای از فایل‌های سرور بوت و بسته نصب است که رایانه شما را به یک سرور نصب موقت تبدیل می‌کند. دستگاه میکروتیک هنگام روشن شدن، به‌جای بوت از حافظه داخلی، از شبکه بوت می‌شود، بسته نصب را دریافت می‌کند و سیستم‌عامل را روی فلش یا دیسک خود می‌نویسد. نتیجه، یک RouterOS تازه و پاک است.
سه موقعیت رایج که به این ابزار نیاز پیدا می‌کنید: فراموش‌شدن رمز مدیر و از دست رفتن دسترسی، خرابی فایل سیستم پس از قطعی برق یا آپدیت نیمه‌کاره، و آماده‌سازی انبوه دستگاه‌های نو که با نسخه و پیکربندی یکسان تحویل داده می‌شوند. در هر سه حالت، ارتقای معمولی از داخل WinBox کارساز نیست و باید از لایه بوت وارد شد.
پیش‌نیازهای لازم پیش از شروع
- یک رایانه با لینوکس (توزیع‌های رایج مانند اوبونتو، دبیان یا فدورا) و دسترسی روت.
- کابل شبکه سالم و در صورت امکان یک سوییچ ساده؛ اتصال مستقیم هم پاسخ می‌دهد.
- بسته نصب RouterOS با معماری درست دستگاه (arm، arm64، mipsbe، tile، x86).
- بسته Netinstall هم‌نسخه با همان نسخه RouterOS؛ ناهماهنگی نسخه، شایع‌ترین دلیل شکست است.
- دسترسی فیزیکی به دستگاه برای نگه‌داشتن کلید Reset و مشاهده LEDها.
- آدرس‌دهی ثابت روی کارت شبکه رایانه، در محدوده‌ای که روتر در حالت بوت انتظار دارد.
گام یک: دانلود و استخراج بسته Netinstall
از صفحه دانلود رسمی میکروتیک، بسته Netinstall را برای معماری دستگاه خود دانلود کنید. اگر فقط فایل بسته سیستم‌عامل را دارید، Netinstall را جداگانه بگیرید؛ نسخه هر دو باید یکی باشد. سپس آرشیو را در یک پوشه اختصاصی باز کنید:
گام دو: آماده‌سازی شبکه و بردن دستگاه به حالت بوت
کارت شبکه رایانه را روی یک آدرس ثابت در محدوده پیش‌فرض بوت تنظیم کنید (معمولاً ۱۹۲.۱۶۸.۸۸.x با ماسک ۲۵۵.۲۵۵.۲۵۵.۰). فایروال سیستم را موقتاً برای این رابط غیرفعال یا اجازه‌دهنده کنید، چون سرور نصب باید بتواند پیام‌های بوت را پاسخ دهد.
گام سه: اجرای Netinstall در لینوکس
ابزار نسخه هفت به بعد به‌صورت خط فرمان اجرا می‌شود و باید با دسترسی روت اجرا شود تا بتواند روی پورت شبکه گوش دهد. یک نمونه اجرای معمول چنین است:
پارامتر a- آدرس موقتی است که سرور نصب برای خودش انتخاب می‌کند؛ باید در همان محدوده کارت شبکه رایانه باشد و با هیچ دستگاه دیگری تعارض نداشته باشد. پس از اجرا، ابزار منتظر می‌ماند تا دستگاه بوت شود و سپس فرایند نوشتن را آغاز می‌کند.
| پارامتر | کارکرد | نکته |
|---|---|---|
| a- | آدرس IP سرور نصب | هم‌محدوده با کارت شبکه رایانه باشد |
| b- | تعیین مسیر بوت و بسته پیش‌فرض | برای نصب خودکار مناسب است |
| r- | تعیین رمز اولیه دستگاه | بدون آن، دستگاه بدون رمز تحویل داده می‌شود |
| e- | انتخاب رابط شبکه | در سیستم‌های چندکارته ضروری است |
| v- | نمایش جزئیات بیشتر | برای عیب‌یابی همین را روشن کنید |
گام چهارم: نوشتن سیستم‌عامل و اولین ورود
پس از شناسایی دستگاه، نام و مدل آن در خروجی نمایش داده می‌شود؛ انتخاب دستگاه و تأیید، فرایند پاک‌سازی و نوشتن را شروع می‌کند. در این مرحله برق را قطع نکنید. پس از پایان، دستگاه خود به خود ری‌استارت می‌شود و با پیکربندی پیش‌فرض بالا می‌آید.
- با آدرس پیش‌فرض دستگاه وارد شوید و رمز جدید تعیین کنید.
- پیکربندی و بکاپ قبلی را فقط در صورت سازگاری نسخه بازگردانید.
- نقشه پورت و تنظیمات شبکه را مستند کنید.
- فریمور را به نسخه پایدار مورد نظر خود ارتقا دهید.
- دسترسی مدیریت از سمت WAN را ببندید.
چرا نصب انجام نمی‌شود؟ جدول عیب‌یابی
| نشانه | علت محتمل | اقدام |
|---|---|---|
| دستگاه در فهرست ظاهر نمی‌شود | کابل، پورت یا فایروال | کابل را عوض و فایروال رابط را باز کنید |
| نصب شروع می‌شود و قطع می‌شود | ناهماهنگی نسخه Netinstall و بسته | هر دو را از یک نسخه دانلود کنید |
| خطای معماری بسته | بسته برای پردازنده دیگری است | معماری درست را از مشخصات دستگاه بردارید |
| دستگاه پس از نصب بالا نمی‌آید | قطع برق در میانه نوشتن | فرایند را دوباره و بدون قطعی تکرار کنید |
| اجرا اجازه دسترسی نمی‌دهد | اجرا بدون روت | با sudo یا کاربر روت اجرا کنید |
| دو دستگاه همزمان دیده می‌شوند | حضور دستگاه دیگر در همان سگمنت | شبکه را به یک دستگاه محدود کنید |
نکات امنیتی و پایداری پس از نصب
- رمز پیش‌فرض را حذف و رمز قوی برای حساب مدیر تعیین کنید.
- سرویس‌های مدیریتی غیرضروری مانند تلنت را خاموش کنید.
- قاعده پیش‌فرض فایروال ورودی را ببندید و تنها پورت‌های لازم را باز کنید.
- از پیکربندی نهایی خروجی بکاپ بگیرید و در جای امن نگه دارید.
- تاریخ و منبع نسخه فریمور را در مستندات دستگاه ثبت کنید.
Netinstall یا روش‌های دیگر بازگردانی؟
| روش | کاربرد | محدودیت |
|---|---|---|
| Netinstall | نصب کامل و پاک‌سازی حافظه | نیاز به دسترسی فیزیکی و شبکه محلی |
| ارتقای داخل WinBox | به‌روزرسانی نسخه سالم | برای دستگاه بوت‌نشده کاربرد ندارد |
| بوت از حافظه خارجی | بازیابی سریع در بعضی مدل‌ها | وابسته به مدل دستگاه |
| ریست تنظیمات | فراموشی رمز با پیکربندی سالم | مشکل فایل سیستم را حل نمی‌کند |
✓ مزایا
- بازگردانی دستگاه بوت‌نشده بدون نیاز به سخت‌افزار جانبی | نصب یکسان و تکراری روی چند دستگاه | حذف کامل فایل‌های خراب و تنظیمات قدیمی
✕ معایب
- نیاز به دسترسی فیزیکی و حضور در شبکه محلی | حذف کامل پیکربندی و داده قبلی | حساسیت به ناهماهنگی نسخه بسته‌ها
