نکات کلیدی
- شناسایی سرور RDAP: برای دامنه یا IP، سرور RDAP مربوطه را پیدا کنید.
- برای دسترسی به این داده ها می توانید از RDAP استفاده کنید، به ویژه در صورت استفاده از ARIN.
- اگر به جای استفاده از ابزار مرورگری، درخواست مستقیم ارسال کنید، ابتدا فایل Bootstrap دامنه را در IANA بررسی کنید و URL پایهٔ سرویس RDAP را استخراج کنید.
مقدمه
در دنیای اینترنت، دانستن مالکیت دامنه و بلاکهای IP امری ضروری است. سرویس RDAP (Registration Data Access Protocol) بهعنوان جایگزین مدرن WHOIS، امکان دسترسی به دادههای ثبت را در قالب ساختارمند فراهم میکند. در ادامه، ویژگیهای RDAP، دلایل مهاجرت از WHOIS و نحوهی استفاده عملی از این سرویس بررسی میشود.
| معیار | RDAP | WHOIS |
|---|---|---|
| فرمت خروجی | JSON/XML | متن ساده |
| ساختار داده | ساختارمند، فیلدهای مشخص | نامگذاری نامساز |
| حریم خصوصی | امکان محدود کردن اطلاعات | همهچیز عمومی |
| استاندارد | RFC 7480‑7484 (بهروز) | RFC 3912 |
| زمان اجرا | ۲۶ اوت ۲۰۱۹ بهجای WHOIS | ادامه در حال اجرا |
| مسئول اجرا | ICANN + IETF | ICANN + IETF |
۱. معرفی RDAP و کاربردهای آن
RDAP، پروتکلی است که برای دریافت دادههای ثبت دامنه، شبکههای IPv4/IPv6 و شماره سیستم خودمختار (ASN) طراحی شده است. برخلاف WHOIS، RDAP از فرمتهای JSON یا XML برای پاسخ استفاده میکند، که خواندن و پردازش آن را برای برنامههای کاربردی سادهتر میسازد.
RDAP اجازه میدهد فقط فیلدهای مورد نیاز را استخراج کنید؛ این امر به حفظ حریم خصوصی کاربران کمک میکند.
۱.۱. تفاوت با DNS
DNS صرفاً نام دامنه را به آدرس IP تبدیل میکند، در حالی که RDAP اطلاعات ثبت دامنه، مالکیت و سایر جزئیات مرتبط را باز میگرداند.
۲. توسعه و الزام اجرای RDAP
کارگروه مهندسی اینترنت (IETF) در مارس ۲۰۱۵ استانداردهای اولیه RDAP را منتشر کرد. سپس، ICANN در سال ۲۰۱۹ اعلام کرد که تمام رجیستریها و رجیسترارهای gTLD باید تا ۲۶ اوت همان سال RDAP را راهاندازی کنند.
در ژانویه ۲۰۲۵، ICANN اعلام کرد که از ۲۸ ژانویه RDAP بهعنوان مرجع اصلی اطلاعات ثبت gTLDها استفاده خواهد شد.
۲.۱. استثناها
پسوندهای com، name و post همچنان از WHOIS استفاده میکنند؛ همچنین، پسوندهای کشوری و منابع IP/ASN تحت قوانین مستقل باقی میمانند.
۳. استانداردهای RDAP
سری RFC 7480 تا 7484، پایه RDAP را تشکیل میدهند. با این حال، نسخههای جدید RFC 9082، RFC 9083 و RFC 9224 جایگزین نسخههای قبلی شدهاند. برای پیادهسازی صحیح، بهروزترین مستندات را بررسی کنید.
۴. چرا مهاجرت به RDAP؟
- ساختار داده منظم: JSON/XML امکان پردازش خودکار را فراهم میکند.
- حریم خصوصی: امکان محدود کردن فیلدهای نمایش دادهشده.
- سازگاری با API: برای برنامههای وب و موبایل مناسبتر است.
- پشتیبانی رسمی: توسط IETF و ICANN، استاندارد جهانی محسوب میشود.
۵. نحوهی استعلام RDAP
- شناسایی سرور RDAP: برای دامنه یا IP، سرور RDAP مربوطه را پیدا کنید.
- ارسال درخواست: از طریق HTTP GET به آدرس سرور RDAP، درخواست را ارسال کنید.
- دریافت پاسخ: پاسخ در قالب JSON یا XML دریافت میشود.
- استخراج دادهها: فیلدهای مورد نیاز (مانند مالک، تاریخ ثبت، وضعیت) را استخراج کنید.
برای مثال، برای دامنه `example.com`، درخواست به ` ارسال میشود.
۶. نتیجهگیری
RDAP با ارائه فرمت ساختارمند، حریم خصوصی بهتر و پشتیبانی رسمی، جایگزین مناسبی برای WHOIS محسوب میشود. اگر به دنبال دسترسی سریع و دقیق به اطلاعات ثبت دامنه یا بلاکهای IP هستید، استفاده از RDAP گزینهی بهتری است.
تفاوتهای کلیدی بین پروتکلهای WHOIS و RDAP
- ارتباط شبکه
- WHOIS: بر پایهی TCP و پورت ۴۳ کار میکند.
- RDAP: از HTTP و HTTPS بهره میبرد؛ اتصال امن و استاندارد وب را تضمین میکند.
- قالب پاسخ
- WHOIS: خروجی به صورت متن ساده و قالبهای متفاوت ارائه میشود.
- RDAP: خروجی به صورت JSON ساختارمند و قابل پردازش است.
- کنترل دسترسی و حریم خصوصی
- WHOIS: فاقد مکانیزم داخلی برای احراز هویت و محدودیت دسترسی.
- RDAP: امکان احراز هویت، تعیین مجوز و دسترسی تفکیکشده را فراهم میآورد.
- پشتیبانی چندزبانی
- WHOIS: کدگذاری متن بهصورت استاندارد تعریف نشده است.
- RDAP: از UTF‑8 و نامهای بینالمللی پشتیبانی میکند.
- مدیریت خطا
- WHOIS: پیامهای خطا به صورت متن ساده و وابسته به سرویس ارائه میشود.
- RDAP: از کدهای HTTP و بدنهی خطای JSON استفاده میکند.
| ویژگی | WHOIS سنتی | RDAP |
|---|---|---|
| ارتباط | TCP روی پورت ۴۳ | وب مبتنی بر HTTP؛ پشتیبانی الزامی از HTTPS |
| قالب پاسخ | متن با قالبهای متفاوت | JSON ساختاریافته |
| دسترسی | فاقد سازوکار داخلی | امکان احراز هویت و تعیین مجوز |
| حریم خصوصی | وابسته به سیاست انتشار | دسترسی تفکیکشده؛ انطباق حقوقی خودکار نیست |
| چندزبانی | کدگذاری یکپارچه تعریف نشده | پشتیبانی استاندارد از UTF‑8 و نامهای بینالمللی |
| مدیریت خطا | پیام متنی وابسته به سرویس | کد HTTP و امکان بدنۀ خطای JSON |
سازوکار درخواست و پاسخ در RDAP
RDAP بر پایهی معماری RESTful عمل میکند؛ هر منبع دارای یک URI مشخص است و کلاینت معمولاً از متد GET برای واکشی اطلاعات استفاده میکند. RFC 7480 نحوهی استفاده از HTTP را توضیح میدهد و الزام میکند که کلاینت و سرور از HTTPS بهرهمند باشند تا ارتباط امنی برقرار شود. این ویژگی، در مقایسه با WHOIS که بر پایهی TCP ساده است، امنیت بالاتری را فراهم میآورد.
انتخاب سرور پاسخ گوی معتبر
پیش از ارسال درخواست RDAP، ضروری است سرور پاسخ گوی معتبر را شناسایی کنید تا استعلام به سرویس مسئول همان منبع برسد. رجیستریهای Bootstrap در IANA برای این منظور، نشانی سرویس مرتبط با پسوند دامنه، محدوده IP یا ASN را معرفی میکنند؛ فرایندی که در RFC 9224 توضیح داده شده و از تکیه بر نشانی حدسی برای تمام منابع جلوگیری میکند.
جدول مقایسه: RDAP JSON در مقابل WHOIS سنتی
| معیار | RDAP JSON | WHOIS سنتی |
|---|---|---|
| ساختار داده | ساختاردهیشده، قابل پارسکردن | متن آزاد، نیاز به تحلیل دستی |
| فیلدهای استاندارد | objectClassName، status، events | نامگذاری نامنظم، ممکن است گمراهکننده |
| مدیریت خطا | کد وضعیت HTTP (200‑429) | پیام خطای متنی، تفسیر دشوار |
| محدودیت نرخ | RFC 7480، Retry‑After | معمولاً وجود ندارد یا به صورت نامشخص |
| امنیت | نیاز به اعتبارسنجی جداگانه | کمتر قابل کنترل، ممکن است اطلاعات ناقص باشد |
مزایای خروجی ساختاریافته JSON در RDAP
- خوانایی آسان: برنامه میتواند هر فیلد را بر اساس نام مشخص آن بخواند؛ بهعنوان مثال، فیلد `objectClassName` نوع شیء، `status` وضعیت و `events` رویدادها را توصیف میکنند.
- کاهش تحلیل قالبهای متنی: با حذف نیاز به تجزیه قالبهای متنی متفاوت، زمان پردازش کاهش مییابد.
- نیاز به مدیریت خطا: وجود یا عدم وجود فیلدها همچنان باید توسط برنامه کنترل شود؛ JSON بهتنهایی تضمینکننده امنیت نیست.
مفهوم کدهای وضعیت و خطای 404
- کد 200: درخواست موفق.
- کد 400: درخواست نامعتبر.
- کد 401: نبود اعتبارنامه معتبر.
- کد 403: رد دسترسی.
- کد 404: منبع در سرویس یافت نشده؛ این بدان معنا نیست که دامنه برای خرید آزاد است، ممکن است رزروشده باشد.
- کد 429: محدودیت نرخ؛ باید تعداد درخواستها را کاهش دهید و اگر `Retry-After` موجود بود، زمان انتظار را رعایت کنید. تکرار سریع درخواست به رفع این خطا کمک نمیکند.
چه اطلاعاتی را میتوان از سرویس RDAP گرفت؟
- نوع منبع: رکورد دامنه، شبکه IP یا ASN فیلدهای متفاوتی دارند؛ بنابراین، اگر فیلدی در پاسخ گم شد، ابتدا نوع رکورد و توضیحات پاسخ را بررسی کنید.
- نقش اشخاص و شرکتها: نام رجیسترار یا شرکت ثبتکننده لزوماً همان مالک دامنه نیست؛ تفکیک این دو نقش ضروری است تا مشخصات ارائهدهنده خدمات را با مالک دامنه اشتباه نگیرید.
- اطلاعات ثبت، انقضا و وضعیت دامنه: در پاسخ RDAP معمولاً فیلدهای `registrationDate`، `expirationDate` و `status` وجود دارند که وضعیت دامنه را نشان میدهند.
نکته مهم: هر زمان که فیلدی در پاسخ گم شد، ابتدا نوع رکورد را بررسی کنید؛ عدم وجود آن را فوراً به خطای سرویس نسبت ندهید.
استعلام دامنههای .ir و تفاوت با دامنههای بینالمللی
| معیار | دامنههای .ir | دامنههای بینالمللی (مثلاً .com) |
|---|---|---|
| آدرس پایه RDAP | وجود ندارد | معمولاً در دسترس است |
| سرویس مورد استفاده | سامانه رسمی ایرنیک (nic.ir) و WHOIS (whois.nic.ir) | RDAP یا WHOIS بسته به دامنه |
| امکان مشاهده جزئیات | محدود به اطلاعات عمومی | ممکن است شامل جزئیات تماس باشد |
| ثبت دامنه | وجود میتواند بدون RDAP باشد | معمولاً RDAP فعال است |
- در دامنههای .ir، اطلاعات RDAP بهصورت کامل در دسترس نیست؛ بنابراین برای دریافت جزئیات باید از سامانهی ایرنیک استفاده کنید.
- در دامنههای بینالمللی، RDAP معمولاً تمام فیلدهای ثبت را نمایش میدهد، اما ممکن است برخی اطلاعات تماس بهصورت خصوصی باقی بماند.
بلوکهای IP و شماره سیستمهای خودمختار
- RIRها (Regional Internet Registries) مسئول نگهداری دادههای تخصیص منابع IP و ASN هستند.
- برای دسترسی به این دادهها میتوانید از RDAP استفاده کنید، بهویژه در صورت استفاده از ARIN.
- اگر میخواهید آدرس IP عمومی خود را بدانید، ابتدا آن را شناسایی کنید و سپس سرویس RDAP مربوط به RIR آن محدوده را فراخوانی کنید.
- نتایج این استعلام نباید بهعنوان مکان دقیق کاربر تعبیر شود؛ فقط نشاندهندهی تخصیص شبکه است.
نقش کنترل دسترسی در RDAP
- تفکیک اطلاعات: RDAP به سرویسدهنده اجازه میدهد بر اساس هویت و مجوز کاربر، بخشهای مختلف داده را نمایش یا مخفی کند.
- محدودیتهای قانونی: قوانین حفاظت از داده مانند GDPR و مقررات محلی میتوانند مانع نمایش اطلاعات تماس شوند.
- محدودیتهای فنی: هر سرویس RDAP ممکن است نحوهی اجرای کنترل دسترسی را بهصورت متفاوتی پیادهسازی کند؛ بنابراین ورود به حساب کاربری همیشه تضمینکنندهی دسترسی کامل نیست.
- راهحلهای جایگزین: برای دریافت دادههای غیرعمومی، میتوانید به RDRS رجیسترار یا فرایند افشای خود رجیسترار مراجعه کنید، اما پذیرش درخواست بهصورت مستقل توسط آنها تعیین میشود.
نمایش نام، تلفن یا ایمیل در پاسخ RDAP همیشه نشاندهندهی نقص نیست؛ بهتر است ابتدا توضیحات پاسخ را مرور کنید و در صورت نیاز به اطلاعات قانونی، مسیر رسمی درخواست دادههای غیرعمومی را دنبال کنید.
روش استعلام با RDAP چیست؟
برای مشاهدهٔ اطلاعاتی که RDAP ارائه میدهد، کافی است نام دامنه را در یک ابزار جستجوی آنلاین وارد کنید؛ نتیجه شامل وضعیت، تاریخهای ثبت و نام شرکت ثبتکننده نمایش داده میشود. این ابزار معمولاً در مرورگر قابل دسترسی است و نیازی به نصب نرمافزار خاصی ندارد، اما میزان جزئیات نمایش داده شده به سرویس پاسخگو بستگی دارد؛ در صورت کمبود اطلاعات، محدودیتهای انتشار را در نظر بگیرید.
اگر به جای استفاده از ابزار مرورگری، درخواست مستقیم ارسال کنید، ابتدا فایل Bootstrap دامنه را در IANA بررسی کنید و URL پایهٔ سرویس RDAP را استخراج کنید. سپس مسیر مناسب را اضافه کنید: طبق RFC 9082، برای دامنه مسیر `/domain/`، برای IP مسیر `/ip/` و برای ASN مسیر `/autnum/` است. این روش برای پرسوجوهای مشخص به کار میرود؛ جستجوی الگو (Search) در همهٔ سرویسها پشتیبانی نمیشود.
گامهای استعلام IP یا ASN
- یافتن مرجع مسئول
- برای IP یا ASN، ابتدا مرجع مسئول را از Bootstrap IANA پیدا کنید.
- اگر در محدودهٔ RIPE NCC قرار دارد، از سرویس رسمی RIPE Database استفاده کنید.
- ارسال درخواست
- برای IP:
“`bash curl -LsS ” “`
- برای ASN:
“`bash curl -LsS ” “` در اینجا `AS_NUMBER` را با شمارهٔ واقعی جایگزین کنید.
- تفسیر نتایج
- مالکیت یا محل استفاده IP را فقط بر اساس موقعیت جغرافیایی نگیرید؛ RDAP اطلاعات دقیقتری ارائه میدهد.
نمونهٔ درخواست HTTP برای دامنه .com
در این مثال، سرویس RDAP مربوط به رجیستری .com (Verisign) است و با افزودن نام دامنه، اطلاعات ثبت آن دریافت میشود. اگر پسوند دامنه متفاوت باشد، ابتدا سرویس RDAP مرتبط را پیدا کنید.
آموزش استعلام واقعی دامنه با curl در ویندوز
برای اجرای درخواست در ویندوز، از دستور زیر استفاده کنید:
curl -L -sS -i -H “Accept: application/rdap+json” ”
اجرای دستور RDAP در ویندوز
در ویندوز ۱۰ و ۱۱، کلیدهای Win + R را فشار دهید، سپس `cmd` یا `powershell` را تایپ کنید تا پنجرهٔ Command Prompt یا PowerShell باز شود. در ادامه، نمونهای از اجرای دستور در Command Prompt آورده شده است.
دستور `curl.exe -L -sS -i -H “Accept: application/rdap+json” “
گزینهٔ `-i` باعث نمایش سرآیندهای HTTP همراه با بدنهٔ پاسخ میشود.
نتایج بدست آمده
این نشان میدهد که درخواست با موفقیت انجام شد و بدنهٔ خروجی در قالب JSON است.
بخشهای کلیدی JSON
- objectClassName: `domain`
- handle: شناسهٔ رکورد دامنه در رجیستری
- entities:
- نقش `registrar` به شرکت `Hosting Concepts B.V. d/b/a Registrar.eu` اختصاص دارد؛ این شرکت ثبتکننده دامنه است و لزوماً مالک آن نیست.
توجه: عدم وجود ایمیل یا نام مالک در پاسخ، به معنای عدم موفقیت در استعلام نیست.
رویدادهای ثبت و انقضا
- registration: `2011-10-10T11:40:28Z`
- expiration: `2032-10-10T11:40:28Z`
- حرف `Z` زمان را در قالب UTC نشان میدهد.
وضعیت دامنه
- status: `client transfer prohibited`
- این وضعیت نشان میدهد که انتقال دامنه در حال حاضر محدود است، نه اینکه دامنه منقضی شده باشد.
نکات عملی
- اگر به جای پاسخ `HTTP/1.1 200 OK` خطای DNS مانند `Could not resolve host` دریافت کردید، ابتدا اتصال اینترنت و تنظیمات DNS را بررسی کنید.
- برای بررسی صحت کامل خروجی، علاوه بر کد وضعیت، نام دامنه در `ldhName`، نوع رکورد و رویدادهای ثبت را نیز مشاهده کنید.
- در صورت نیاز به اطلاعات تماس مالک، میتوانید لینکهای موجود در فیلد `links` را دنبال کنید.
نمونه پاسخ RDAP
| معیار | RDAP |
|---|---|
| فرمت | JSON |
| فیلدهای کلیدی | objectClassName, handle, ldhName |
| حداکثر طول نمونه | کوتاه |
| اطلاعات منتشرنشده | ممکن است در فیلدهای دیگر وجود داشته باشد |
| دسترسی | از طریق API یا ابزارهای خط فرمان |
نکات کلیدی در تفسیر پاسخ RDAP
- شناسایی سرویسدهنده: پیش از هر چیز، سرویس مسئول دامنه را پیدا کنید تا مطمئن شوید پاسخ معتبر است.
- خواندن وضعیت و توضیحات: فیلدهای وضعیت (status) و توضیحات (remarks) را بررسی کنید؛ این اطلاعات میتوانند بهطور مستقیم بر تصمیمگیری شما تأثیر بگذارند.
- محدودیتهای انتشار: برخی اطلاعات ممکن است به دلیل محدودیتهای قانونی یا سیاستهای ارائهدهنده مخفی بمانند؛ در این صورت، عدم وجود رکورد بهصورت مستقیم معادل عدم وجود اطلاعات نیست.
- تطبیق با شرایط ثبت: برای خرید یا انتقال دامنه، نتیجه RDAP را با شرایط ثبت در همان ارائهدهنده مقایسه کنید تا از صحت دادهها اطمینان حاصل کنید.
پرسشهای متداول
- آیا RDAP جایگزین کامل WHOIS است؟
جایگزینی جزئی است؛ در حالی که WHOIS برای بسیاری از پسوندهای gTLD مورد استفاده قرار میگیرد، RDAP هنوز در برخی از پسوندهای کشوری و منابع شمارهای محدودیت دارد.
- آیا ایمیلهای مالک در RDAP قابل دسترسی هستند؟
انتشار ایمیل ممکن است بر اساس قوانین یا سیاستهای ارائهدهنده محدود شود؛ حتی با احراز هویت، دسترسی به این اطلاعات تضمین نمیشود.
- کدام ابزار برای استعلام ساده مناسب است؟
مرورگر و ICANN Lookup برای کاربرانی که نیاز به استعلام دستی دارند، کافی است؛ در حالی که برای خودکارسازی میتوان از `curl` یا کتابخانههای برنامهنویسی استفاده کرد.
- آیا RDAP متن آزاد برمیگرداند؟
خیر، RDAP پاسخ را در قالب JSON با فیلدهای مشخص میدهد که برای پردازش خودکار مناسبتر است.
- آیا نصب نرمافزار خاصی برای استفاده از RDAP لازم است؟
نه؛ میتوانید از ابزارهای خط فرمان یا سرویسهای آنلاین برای ارسال درخواست RDAP استفاده کنید.